Tìm hiểu phong tục hôn nhân của người Việt ta xưa và nay

Phong tục hôn nhân là những lễ nghi, quy định đối với việc dựng vợ gả chồng cho con cái được quy định rõ ràng trong lệ làng hoặc trong luật pháp xưa.

Ngày nay, phong tục hôn nhân còn có sự công nhận và bảo vệ của pháp luật thông qua giấy đăng ký kết hôn. Tuy vẫn giữ những nét đẹp phong tục xưa nhưng có cải tiến, gói gọn hơn so với trước.

Ngược dòng thời gian, chúng ta cùng quay về tìm hiểu những nét đặc biệt trong phong tục tập quán và lễ nghi cưới hỏi của ông bà ta thời phong kiến.

Người ta vẫn thường nói “hôn nhân là kết quả của tình yêu chân thành” nhưng quan niệm này không được chấp thuận dưới thời phong kiến xưa. Bởi ở thời kỳ phong kiến, nước ta chịu ảnh hưởng rất nặng nề của nho giáo phương bắc, trong hôn nhân phải tuân theo luân lý “Tam cương ngũ thường”.

Việc hôn nhân cưới hỏi của con cái đều do cha mẹ nhờ mối lái sắp đặt hay còn gọi là “ Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy”. Những bậc cha mẹ chỉ xét về vấn đề “ Môn đăng hộ đối” và cần những người có phẩm hạnh, đạo đức tốt để nối dõi tông đường, duy trì nòi giống và cai quản mọi việc trong gia đình.

Do quan niệm “trọng nam kinh nữ” và “bất bình đẳng giới” nên người nam trong xã hội xưa được coi trọng hơn nữ giới nên mới có chuyện “ Đàn ông năm thê bảy thiếp, phụ nữ chính chuyên một chồng”. Điều này dẫn đến rất nhiều hệ lụy trong hôn nhân thời xưa.

Những lễ nghi kết hôn được định ra từ xưa

Từ xa xưa đến nay người Việt gọi lễ cưới là là hôn lễ. Theo phong tục tập quán từ xa xưa người ta thường làm lễ cưới vào buổi chiều tối. Dân gian coi việc lấy vợ là một trong ba việc quan trọng nhất của đấng nam nhi xưa: “ Tậu trâu, cưới vợ, làm nhà..”

Khi cưới vợ, gả chồng nhà trai và nhà gái đều phải tuân thủ những phong tục lễ nghi như sau: Có 6 lễ chính cho một cuộc hôn nhân hoàn hảo.

Lễ nạp thái: sau khi nghị hôn, nhà trai mang sang nhà gái một cặp “nhạn” để tỏ ý đã kén chọn ở nơi ấy.

Lễ vấn danh: là lễ do nhà trai sai người làm mối đến hỏi tên tuổi và ngày sinh tháng Đẻ của người con gái.

Lễ nạp cát: lễ báo cho nhà gái biết rằng đã xem bói được quẻ tốt, nam nữ hợp tuổi nhau thì lấy được nhau, nếu tuổi xung khắc thì thôi, quan niệm thoáng hơn người ta tìm cách hóa giải.

Lễ nạp tệ (hay nạp trưng): là lễ nạp đồ sính lễ cho nhà gái, tang chứng cho sự hứa hôn chắc chắn.

Lễ thỉnh kỳ: là lễ xin định ngày giờ làm rước dâu tức lễ cưới.

Lễ thân nghinh (tức lễ rước dâu hay lễ cưới): đúng ngày giờ đã định, họ nhà trai mang lễ đến để rước dâu về.

Khi lễ cưới xong xuôi đâu đó thì 2 ngày sau, vợ chồng đưa nhau về nhà người vợ làm lễ “ nhị hỷ” mang theo một số lễ vật tùy theo phong tục bên vợ. Nếu nhà chồng cách xa thì 4 ngày sau trở về, gọi là “Tứ hỷ”. Ngày nay gọi đó là “ lại mặt”.

Cũng tương tự như ngày nay có Luật hôn nhân thì xưa cũng có những pháp chế quy định việc dựng vợ gả chồng, nhà vợ không được thách cưới quá nhiều và việc tổ chức lễ cưới không nên quá hoang phí.

Phong tục tập quán và lễ nghi cưới hỏi ngày nay

Theo luật hôn nhân thì khi hai người đăng ký kế hôn thì chính thức được công nhận là vợ chồng. Tuy nhiên, theo quan niệm của người dân việt, khi nào lễ cưới được tổ chức, có sự chứng kiến của an hem họ hàng và dân làng xa gần và đôi trai gái làm lễ thắp hương tổ đường, gia tiên thì mới chính thức trở thành vợ chồng.

Tuy nhiên những nghi lễ rườm rà xưa cũng đã được bỏ bớt hoặc gói gọn đơn giản hơn rất nhiều. Trình tự tiến đến lễ cưới của người Việt Nam, người kinh có thể có những cách thức, tên gọi khác nhau, đa số có những điểm chung:

Đăng ký kết hôn: Đôi trai gái yêu thương và xác định đến với nhau sẽ làm đăng ký kết hôn để tuân thủ đúng theo luật pháp. Mỗi gia đình sẽ chọn một người chủ hôn hay còn gọi là đại diện nhà trai hay nhà gái người này thường có tài ăn nói, có tầm hiểu biết và thường là có đủ con trai con gái vì họ quan niệm nếu người chủ hôn có đầy đủ con trai con gái thì sau này con của họ cưới xong cũng sinh đủ nếp đủ tẻ.

Lễ dạm ngõ: Được sự đồng ý của nhà gái, nhà trai đem lễ sang. Thông thường đồ lễ sẽ là trầu cau, chè, thuốc lá, bánh kẹo…

Lễ Ăn hỏi: Hay còn gọi là lễ vấn danh, theo tục xưa là hỏi tên tuổi cô gái, nhưng ngày nay cha mẹ đôi bên đã biết biết rõ rồi. Sau ngày lễ ăn hỏi, phải có báo hỉ, chia trầu. Nhà gái trích trong lễ vật nhà trai đưa đến một lá trầu, một quả cau, một gói trà nhỏ, một cái bánh cốm, hoặc vài hạt mứt. Tất cả gói thành hộp hay phong bao giấy hồng, mang đến cho các gia đình họ hàng, bạn hữu của nhà gái. Nhà trai cũng báo hỉ, nhưng không phải có lễ vật này mà chỉ cần thiếp báo hỉ. Cũng trong lễ ăn hỏi, hai họ xem ngày cưới hỏi.

Lễ cưới hay Lễ nạp tài: Là ngày nhà trai đem sính lễ sang nhà gái. Đồ sính lễ gồm trầu cau, gạo nếp, Thịt lợn, quần áo và đồ trang sức cho cô dâu. Ý nghĩa của lễ nạp tài là nhà trai góp với nhà gái chi phí cỗ bàn, cho nhà gái và cô dâu biết mọi thứ đã chuẩn bị sẵn. Với đồ nữ trang cho cô dâu làm vốn, cô có thể yên tâm xây dựng tổ ấm mới, chứ không đến nỗi sẽ gặp cảnh thiếu thốn.

Lễ rước dâu: Theo sự thống nhất của hai bên gia đình, đến đúng ngày đó, giờ đó nhà trai sẽ có mặt để có đôi lời xin cô dâu về nhà chồng. Lễ rước dâu được tiến hành cùng với tiệc cưới.

Như vậy, dù là hôn nhân xưa hay ngày nay đều có những nét tương đồng với nhau. Ngày nay, để thuận tiện và tùy vào điều kiện hai bên mà hôn lễ được tiến hành gọn nhẹ hơn, bớt cầu kỳ. Có những nơi người ta còn gộp lễ ăn hỏi vào Lễ cưới luôn với rất nhiều lý do: vừa thuận tiện, vừa tiết kiệm chi phí lại do đường xá xa xôi nên gộp luôn.

Phong tục hôn nhân từa xưa đến nay có thể coi như nét đẹp văn hóa của người dân Việt Nam ta. Qua rất nhiều thế hệ, những nét đẹp văn hóa đó vẫn được chắt lọc và lưu gữ cho đến ngày hôm nay.

Phong tục hôn nhân nó mang ý nghĩ rất sâu sắc đối với cặp đôi yêu nhau và xác định chung sống với nhau đến suốt cuộc đời. Các lễ nghi được tiến hành đồng nghĩa với việc cưới xin, vợ chồng được gia tiên, bố mẹ, họ hàng hai bên công nhận mối quan hệ vợ chồng của họ.

Vì vậy, phong tục hôn nhân nên được gìn giữ và phát huy những nét đẹp truyền thống để không bị phai nhạt theo thời gian.

>>>Xem thêm bài viết :

Bài viết: Tìm hiểu phong tục hôn nhân của người Việt ta xưa và nay trong Phong Thuỷ

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *